Succes is lekker
Maar ongezond

Haye van der Heyden

Colofon

Eerste uitgave: augustus 2025
Haye van der Heyden

Uitgeverij Vogelvrij
Redactie: Carlie van Tongeren
Correctie: Janke Scharff
Omslagontwerp: Jesse Jeroen Unlimited
Opmaak: Bob Broeze, Kingfisher Design

ISBN E-boek: 978-90-835335-9-9
ISBN Paperback: 978-90-835335-8-2

© 2023 Uitgeverij Vogelvrij. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende(n).

© 2023 Uitgeverij Vogelvrij. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior permission in writing from the proprietor(s).

A bad day for the ego is a good day for the soul

1.

‘Tot zover over de situatie in Den Haag en daar zal dus het laatste woord nog niet over gezegd zijn. En dan tot slot onze laatste gast, singer-songwriter Douwe Bob. Welkom Douwe Bob.’

‘Dank je wel.’

‘We hebben alweer een tijdje niets meer van je gehoord. Wat is er gebeurd? Je ging zo goed een paar jaar geleden.’

‘Ja, ik ging erg goed, zou je kunnen zeggen. Ik had veel succes in ieder geval.’

‘Maar? En toen?’

‘En toen vond ik mezelf niet zo leuk meer. Hoe meer succes ik kreeg, hoe vervelender ik werd eigenlijk. Vond ik zelf. Dus ik heb het even een tijdje wat rustiger aan gedaan. Om weer wat aardiger en leuker te worden.’

Inhoudsopgave

- Voorafje

- Succesverhalen. Jaloers?

- Hoe bereik je succes? Zo, zeggen ze

- Wat is succes eigenlijk? Wat is eigenlijk succes?

- Even saai nu: wat zegt de wetenschap over succes?

- Succes en/of geluk

- Kan succes asociaal zijn?

- Leedvermaak: lekker veel slachtoffers van succes

- Wat is de toekomst van succes?

- Toetje

- En nog een toetje

Voorafje

Bijna elke Amerikaanse Hollywoodfilm gaat over succes. Blijkbaar is dat iets belangrijks in het leven daar, het belangrijkste misschien wel. Zou dat dan typisch iets van Amerikanen zijn of geldt dat overal in de wereld? Het is natuurlijk waar dat heel wat mensen vele uren per dag besteden aan iets waar ze rijkdom en luxe mee kunnen vergaren en ook nog indruk mee kunnen maken op een ander. Natuurlijk moet er geld verdiend worden, om eten te kopen en het dak boven het hoofd te kunnen aflossen, maar meteen daarna wil iemand laten zien wie hij of zij is aan de mensen om zich heen. Wie succes heeft, wint namelijk en willen winnen zit velen in het bloed. Logisch wel, want als je wilt weten of je leven geslaagd is, kun je niet veel anders dan het vergelijken met dat van anderen. Is geluk in die zin altijd letterlijk relatief? Of zijn er nog andere maatstaven? Kun je ook gelukkig zijn zonder te vergelijken? Natuurlijk, want geluk is een gevoel en als het er is, is het er, maar ondertussen geldt dat wie wint, gewonnen heeft. En winnaars zijn bijna altijd trots en blij. Ze lachen en stralen en de verliezers niet, zij mokken en balen.

Gelukkig bestaan er verschillende soorten succes, zodat ook veel verschillende soorten mensen succes kunnen hebben: je kunt een schoonheidswedstrijd winnen of schaakkampioen worden, je kunt de hoogste berg beklimmen of tien miljoen euro verdienen, je kunt alle mooie jongens van het dorp in je bed hebben gehad of je kunt trouwen met de knapste en succesvolste cougar. Er zijn allerlei soorten van succes en die hebben, in de gebruikelijke definitie van het begrip, allemaal te maken met de buitenwereld. Het gaat om waar je mee kunt pronken, waar je om bewonderd wordt, waar anderen jaloers op zijn. In eenzaamheid innerlijke rust bereiken of een diepe spirituele ervaring hebben die je niet met iemand deelt, valt niet direct onder succesvol. Daarover later meer. Nu gaat het om de wat plattere en simpelere vorm van succes: het meeste geld, het mooiste lijf, de hoogste sprong, de snelste tijd, het grootste huis, de duurste auto. De winnaar van de wedstrijd. Hij of zij die applaus krijgt maar ook gehaat wordt, omdat hij of zij heeft wat veel anderen ook zouden willen hebben. Zij juichen de winnaar knarsetandend toe.

In Amerika draait inderdaad alles om succes, in Europa iets minder, maar ook bij ons is en blijft het erg belangrijk. Ouders informeren naar elkaars kinderen en de antwoorden gaan bijna altijd over succes: ‘Die gaat fantastisch op het vwo!’, ‘Ze is nu aan haar master begonnen!’, ‘Hij gaat als een speer en heeft al zes man in dienst!’. Het gesprek gaat zelden of nooit meteen over hoe iemand zich voelt, wat voor persoonlijke groei hij of zij heeft doorgemaakt, hoe iemand als mens in het leven staat. Is succes belangrijker dan dat? Een confronterende vraag die velen ontkennend zouden beantwoorden, zonder daar in de praktijk naar te leven. Dat blijft vreemd. Is altijd willen winnen iets om je voor te schamen en probeer je dat dan stiekem en in stilte? En waarom wil je dat eigenlijk? Wie altijd alles gewonnen heeft, sterft gelukkig? Misschien is dat zo, maar niemand wint altijd, er is nog nooit iemand geweest die altijd alles heeft gewonnen en dat is dan natuurlijk ook de spanning ervan. Misschien is het dat mensen verslaafd zijn aan de spanning van de wedstrijd, omdat anders de verveling op de loer ligt? Dat zal ook een rol spelen. Hoe dan ook, over winnen en succes is veel te zeggen en te overdenken, dat is wel duidelijk.

Het is maar goed dat niemand altijd alles wint, want winnaars maken heel wat minder vrienden dan verliezers. Winnen doe je namelijk vaak alleen. Zelfs als je met een hele ploeg bent die wint, zoals een sportteam, is de een meer winnaar dan de ander. Iemand heeft het beslissende doelpunt gemaakt en dus de anderen niet. Verliezen daarentegen verbroedert, want de verliezers zoeken elkaars troost, omdat ze hetzelfde lot delen en zich dus niet alleen maar hoeven te vergelijken met de winnaars. Heel wat diepe vriendschappen zijn gebaseerd op gezamenlijk onvermogen of ongeluk.

Zoals de titel al doet vermoeden, is de stelling van dit boekje dat succes misschien heerlijk is, maar bittere schaduwkanten heeft en dat het vooral maar zeer de vraag is of iemand met veel succes daarmee ook het geluk vindt. Staat dat heerlijke succes misschien verbindingen met anderen en een verdieping van de eigen persoonlijkheid in de weg? Daar ziet het naar uit. Ben je wel écht succesvol als je succes leidt tot stress, eenzaamheid, starheid en asociaal gedrag? Oftewel: is succes eigenlijk wel succesvol?

Interessant is de essentie van het verhaal van de oude, onbekende Amerikaanse speelfilm For Richer, For Poorer, ook wel gekend als Father, Son and the Mistress, een anti-moralistische komedie uit 1997 met Jack Lemmon in de hoofdrol. De film volgt het leven van de succesvolle vastgoedontwikkelaar Jim, die zich zijn leven lang uitsluitend gericht heeft op zijn carrière en financiële succes en daar nu op middelbare leeftijd een prijs voor betaalt. Los van allerlei andere ontwikkelingen vreet het aan hem dat zijn inmiddels volwassen zoon maar niet in actie wil komen en niets van zijn leven maakt. Jim, die altijd zo intens verwikkeld is geweest in de race naar succes dat zijn privéleven een zooitje is geworden, beseft dat er andere prioriteiten in het leven zijn en geeft expres zijn hele kapitaal weg, zodat het gezin ineens arm is en de zoon wel in actie zal moeten komen om de levensstandaard waar hij tijdens zijn jeugd aan gewend is geraakt, voort te kunnen zetten. Dat is vader Jims redenering, maar het gebeurt alleen niet. De zoon blijft op de bank hangen en onderneemt nog steeds helemaal niets. Jim neemt dan zelf allerlei baantjes tegelijk aan omdat er brood op de plank moet komen en om het goede voorbeeld te geven, onder andere dat van pizzabezorger. Omdat het bloed kruipt waar het niet gaan kan, werkt hij zich al snel op in die branche en bezit hij na een tijdje een aantal pizzarestaurants. Uiteindelijk gaat dat ook mis of laat hij die ook maar weer mislukken en wordt hij gered door zijn nog steeds luie maar uiterst ontspannen zoon, die opeens trouwt met een meisje met een steenrijke vader. Jim mag bij zijn zoon en diens vrouw komen inwonen en aan het einde van de film vraagt de vader, zittend aan het zwembad van het grote huis waar hij verblijft, aan zijn zoon of die er niet mee zit dat hij zijn welvaart niet zelf verdiend heeft en dat zijn vader nu zelfs op zijn zak teert. De zoon zegt vrolijk er totaal geen probleem mee te hebben en raadt zijn vader aan lekker van de gratis luxe te genieten. Net zoals hij dat doet. Einde.

Erg veel succes had de film niet, wat te verwachten was natuurlijk, omdat The American Dream er stevig in onderuitgehaald wordt.

Succesverhalen. Jaloers?

Er zijn talloze succesverhalen, die elke dag opnieuw door iedereen aan iedereen worden doorverteld. Ze geven mensen hoop. Vaak wordt gedacht dat succes toeval is en dat je er zomaar in verzeild kunt raken, maar bijna alle winnaars weten dat het zo niet werkt. Los van dat ene prachtige meisje dat van de straat wordt geplukt om een succesvolle carrière als model in haar schoot geworpen te krijgen, moet iedereen er altijd keihard voor werken.

Belangrijk is dat succes over het algemeen ervaren wordt als de hoogste waarheid. Winnaars hebben altijd gelijk. De coach van het voetbalteam dat al zes keer achter elkaar gewonnen heeft, is een geweldige en steengoede coach. Klaar. Dat er nog andere omstandigheden van invloed waren op dat resultaat wordt in de marge wel besproken, maar daar wordt niet of nauwelijks naar geluisterd. Door de vernederde tegenstanders of jaloerse concurrenten wordt misschien wel beweerd dat het vanwege het grote kwaliteitsverschil goedkope succesjes waren of dat het puur geluk was allemaal of dat er valsgespeeld is omdat de scheidsrechters waren omgekocht, maar dat zijn niet meer dan verre, vage kreten in de wind. Resultaat is nou eenmaal resultaat en succesverhalen zijn veel steviger dan al die tegengeluiden. Successen worden namelijk vastgelegd, beschreven, opgetekend en als ze echt heel bijzonder zijn, worden ze nog wat aangedikt vereeuwigd met een boek, een film of allebei. We dromen namelijk allemaal graag mee met sprookjes, om toch de gedachte dat ze bestaan in stand te kunnen houden. Tegen beter weten in houden we de mogelijkheid open dat het grote succes toch zomaar eens op ons pad zou kunnen komen.

Erin Brockovich werd beroemd door haar rol in het blootleggen van milieuschade veroorzaakt door Pacific Gas and Electric Company in Hinkley, Californië. Wat haar verhaal bijzonder maakt, zijn de onwaarschijnlijke omstandigheden die aan haar succes voorafgingen. Erin was een alleenstaande moeder van drie kinderen, had geen formele opleiding in milieuwetenschappen of rechten en kwam na allerlei verschillende baantjes in contact met een advocaat die haar de kans gaf om op zijn kantoor als onderzoeksassistente te functioneren. Tijdens dat werk ontdekte ze dat het bedrijf PG&E schadelijke chemicaliën in het water had geloosd, wat leidde tot ernstige gezondheidsschade bij de bewoners van Hinkley. Erins onvermoeibare inzet leidde tot een rechtszaak tegen PG&E, die resulteerde in een schikking van 333 miljoen dollar, de grootste in de geschiedenis van de Verenigde Staten tot op dat moment. Haar succes toont aan dat, ondanks het gebrek aan middelen en opleiding, vastberadenheid en een sterke morele overtuiging iemand in staat kunnen stellen grote veranderingen teweeg te brengen. En dat is helemaal die Amerikaanse gedachte dat er kansen zijn voor iedereen als je maar je uiterste best doet. Het verhaal leidde tot de bijzondere en zeer vermakelijke film Erin Brockovich, met Julia Roberts in de hoofdrol.

J.K. Rowling werd geboren op 31 juli 1965 in Engeland. Ze studeerde aan de Universiteit van Exeter en werkte als secretaresse voordat ze zich volledig op schrijven richtte. Het idee voor de boeken over Harry Potter kreeg ze terwijl ze in de trein van Manchester naar Londen reisde in 1990 en ze begon vervolgens te schrijven in cafés, omdat ze thuis, waar ze al haar aandacht aan haar opgroeiende dochter moest besteden, de rust niet had. Het eerste manuscript, Harry Potter and the Philosopher’s Stone, werd meer dan twaalf keer afgewezen door diverse uitgevers. Wat zullen die nu een spijt hebben. Mevrouw Rowling is momenteel namelijk de rijkste auteur ter wereld en bezit zo ongeveer een miljard. Ze heeft veel van haar eigen ervaringen en emoties in de boeken verwerkt, zoals de thema’s van eenzaamheid en verlies, en doneert tegenwoordig miljoenen aan verschillende goede doelen. Wat een succesverhaal!

Howard Schultz werd geboren op 19 juli 1963 in Brooklyn, New York. Hij groeide op in een arm gezin en zijn ouders hadden geen enkele opleiding en moesten sappelen om aan de kost te komen. Dit inspireerde Howard om hard te werken en de beroemde Amerikaanse droom fanatiek na te jagen. Hij werkte voor Starbucks in 1982, toen het bedrijf nog alleen maar koffiebonen verkocht, en na een reis naar Italië waar hij de cultuur van de koffiehuizen ontdekte, overtuigde hij zijn leidinggevenden om een caféconcept voor de Verenigde Staten te gaan ontwikkelen. In 1987 kocht hij het bedrijf en transformeerde het vervolgens tot een wereldwijde keten. Howard Schultz heeft in zijn carrière verschillende prijzen en onderscheidingen ontvangen en schreef een boek over zijn leven en zijn succes, From the Ground Up, waarin hij zijn filosofieën over leiderschap en bedrijfsvoering deelt. Wat een geweldenaar, die Howard! Wat een succes!

Oprah Winfrey werd geboren op 29 januari 1954 in Kosciusko, Mississippi. Ze had een moeilijke jeugd met een alleenstaande moeder en verhuisde voortdurend, maar bleek ambitieus en intelligent. Omdat ze jong was in de tijd van de grote opkomst van de televisie richtte ze zich daarop en haar doorbraak kwam toen ze in 1986 haar eigen talkshow, The Oprah Winfrey Show, lanceerde. Het werd een enorm succes dat 25 jaar duurde en ze bereikte miljoenen kijkers over de hele wereld. Oprah bleek ook een succesvolle producente, heeft haar eigen boekuitgeverij en stichtte de Oprah Winfrey Foundation, die honderden miljoenen dollars heeft gedoneerd aan onderwijs en armoedebestrijding. In 2013 werd ze de eerste zwarte vrouw op de lijst van World’s 100 Most Powerful Women. Oprah Winfrey heeft het gemaakt! En maakt het nog steeds!

Elon Musk werd geboren op 28 juni 1971 in Pretoria, Zuid-Afrika. Hij vertrok op jonge leeftijd naar de Verenigde Staten om te studeren aan de Universiteit van Pennsylvania en heeft altijd een grote interesse getoond in technologie en innovatie. Hij was dan ook een van de oprichters van PayPal, dat later werd verkocht aan eBay. In 2002 richtte hij vervolgens SpaceX op met het doel de ruimtevaart toegankelijker te maken, en in 2003 begon hij met Tesla, dat elektrische auto’s definitief onder de aandacht van het grote publiek wist te brengen. De man staat bekend om zijn ambitieuze doelen, zoals het koloniseren van Mars en het ontwikkelen van duurzame energieoplossingen, en in 2020 werd hij de rijkste persoon ter wereld. Hij heeft vaak gezegd dat hij zijn rijkdom wil gebruiken om de mensheid vooruit te helpen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van technologieën voor hernieuwbare energie. Zijn verhaal is nog volop in ontwikkeling, niet in de laatste plaats vanwege zijn politieke ambities, die wereldwijd grote gevolgen blijken te hebben.

Ook Nederland kent vele businesssuccesverhalen: Frits Goldschmeding bijvoorbeeld is de oprichter van Randstad, een van de grootste uitzendbedrijven ter wereld. Hij werd geboren op 29 juni 1943 in Amsterdam en startte Randstad in 1960, toen hij de toenemende vraag naar flexibele arbeid zag. Het bedrijf groeide snel, breidde zich uit naar verschillende landen en heeft de nationale en internationale arbeidsmarkt enorm beïnvloed. Ook Goldschmeding is bekend om zijn maatschappelijke betrokkenheid en heeft verschillende initiatieven financieel ondersteund, op het gebied van onder andere onderwijs en ondernemerschap.

En dan hebben we nog John de Mol en Joop van den Ende, de oprichters van Adyen, de opbouwers van ASML, de landbouwinnovators in Wageningen en noem maar op. Successtory’s zijn er genoeg, ook al blijven ze toch altijd voorbehouden aan enkelingen.

Het is natuurlijk ook prachtig dat veel rijke, succesvolle mensen zich inzetten voor goede doelen en geld geven aan anderen die het minder goed hebben, maar erg veel kost hun dat niet. Wie miljarden heeft, kan rustig een paar honderd miljoen weggeven. En ze doen dat misschien ook om zich te verontschuldigen voor het feit dat ze zo idioot veel geld hebben. Het is en blijft geweldig dat ze veel weggeven en de mensheid is er natuurlijk blij mee, maar waarschijnlijk zou het eerlijker zijn als ze hun bedrijven niet in een belastingparadijs vestigen, wat sommigen of velen doen, en gewoon aan de gemeenschap betalen wat ze moeten betalen, net als alle andere stervelingen.

Natuurlijk zijn er ook talloze Nederlandse succesverhalen die te maken hebben met sport en entertainment. Sporters Max Verstappen en Femke Bol, om er maar twee te noemen, zijn wereldsterren en om de een of andere reden zijn verschillende Nederlandse dj’s dat ook.

Hard werken, eindeloos doorzetten en dan met vlag en wimpel slagen is prachtig en bijna altijd noodzakelijk, maar inderdaad, je kunt heel soms ook weleens gewoon geluk hebben: David en Kathleen Long uit Scunthorpe, Engeland, wonnen twee keer niet al te lang achter elkaar een miljoen pond in de EuroMillions lottery. De kans daarop is 1 op 283 miljard. Het bestaat, het komt voor, blijf hopen!

En dan bestaat er ook nog zoiets als een geluk bij een ongeluk, of in dit geval een geluk bij meerdere ongelukken: Frane Selak is een Kroatische man die beroemd is geworden als de ‘ongelukkigste man ter wereld’ vanwege een reeks ongelukken die hem leken te achtervolgen. Je zou hem natuurlijk ook ‘de gelukkigste man ter wereld’ kunnen noemen omdat hij de ellende die op zijn pad kwam, steeds weer overleefde. Zijn verhaal begon in 1962, toen hij als passagier in een trein zat die van een spoorlijn viel en in een rivier terechtkwam. Hij overleefde, terwijl zeventien van zijn medepassagiers om het leven kwamen. In 1963 ontsnapte hij aan de dood bij een vliegtuigcrash, waarbij het vliegtuig waar hij in zat neerstortte en hij zich nog maar net uit de wrakstukken kon bevrijden. Vervolgens, in de jaren ’70, raakte hij betrokken bij een verschrikkelijk auto-ongeluk, dat hij weer als een van de weinigen overleefde. In de jaren ’90 leek zijn pech aan te houden toen hij een auto kocht die in brand vloog. Selaks verhaal is opmerkelijk omdat hij uiteindelijk, na al deze tegenslagen, op 82-jarige leeftijd de loterij won en 1,1 miljoen dollar ontving.

Veel verhalen over succes, meestal bereikt met hard werken en heel soms met alleen maar geluk, worden inderdaad verteld als sprookjes: ze bouwen toe naar het moment dat de prins op het witte paard het arme meisje in zijn armen neemt, kust, meevoert en vervolgens een lang en gelukkig leven met haar heeft en zij met hem. Zo is het in de praktijk natuurlijk nooit. Na het grote succes kunnen en zullen ook altijd grote problemen komen. Er is een beroemde documentaire gemaakt door de BBC over hoofdprijswinnaars van loterijen en wat er uiteindelijk met hen is gebeurd. Van de zes onderzochte mazzelaars bleken er vijf in de loop der jaren volledig ten onder te zijn gegaan: ze waren gescheiden, failliet en vaak aan de drank of de drugs. Het zijn sterke benen die zo’n plotselinge weelde kunnen dragen. Bekende mensen als Rowling, Musk en Winfrey leven dag in dag uit onder een vergrootglas, moeten hun eventueel op straat spelende kinderen professioneel laten beveiligen en worden dag en nacht bestookt door hysterische fans en intense haters, slimme profiteurs en doortrapte chanteurs, foute vrienden en gretige slijmerds. Voor succes betaal je nou eenmaal bijna altijd een zeer hoge prijs, die iedereen blijkbaar toch graag zou willen betalen, getuige de immense populariteit ervan.

Hoe bereik je succes? Zo, zeggen ze

Er zijn allerlei theorieën over hoe je succesvol kunt worden, maar ze zijn vaak ontwikkeld door de winnaars die dat ook gelukt is. Zij beschrijven de weg die zij hebben afgelegd en bestempelen die als de beste manier om tot een glorieus resultaat te komen. Logisch. Niemand luistert naar de sukkels die zich kapot hebben gewerkt zonder dat dat iets heeft opgeleverd. Zij deden het blijkbaar fout. Weer telt hier uitsluitend dat resultaat – lees: succes heeft gelijk – terwijl je waarschijnlijk meer kunt leren van het bestuderen van de mislukkingen dan van de successtory’s.

De winnaars zijn het namelijk nogal vaak eens met elkaar als het gaat om een recept dat kan leiden tot een overvloedige levensmaaltijd. De essentie is dat je om te beginnen wel aan iets moet begínnen, dat je het vervolgens leuk en interessant moet vinden wat je doet of produceert en dat je het dan ook nog eindeloos moet volhouden. Vijf jaar ploeteren zonder een sprankje licht aan het einde van de tunnel is heel normaal, zelfs bijna standaard. Als je alleen maar gericht bent op succes en geld houd je dat waarschijnlijk niet vol, ben je dus verkeerd bezig en is de kans groot dat het niet lukt, zo zeggen ze, omdat je op een gegeven moment de handdoek in de ring zal gooien. Daarom is het zo belangrijk dat je iets doet waar je van houdt, wat je bevredigt en boeit, omdat je het dan kunt volhouden, ook al kijkt er de eerste jaren geen mens naar je om en heb je alleen je moeder en een achterneef als klant.

Natuurlijk is dat niet helemaal waar: er zijn zat succesvolle ondernemers, op welk terrein dan ook, die het gewoon alleen maar om de roem en het geld ging, die helemaal niet jarenlang tegen de klippen op hebben gewerkt en al snel aan de top terechtkwamen. Al zijn het er niet veel, ze zijn er. Snel en opportunistisch succes bestaat ook. Alles bestaat.

Maar laten we even de ondernemers met een passie volgen. Zij sluiten zich op in een garage of op een zolder, werken zich jarenlang dag en nacht uit de naad en dan komt uiteindelijk het succes vanzelf, zeggen ze. Of niet natuurlijk. Er zijn er meer die mislukken, die van de zolder toch maar een kinderkamer maken of de garage maar in de fik steken voor een lullige verzekeringspremie, die maar weer een baantje nemen en hun leven lang spijt hebben van hun falen. Pijnlijk, maar de harde realiteit.

Uiteindelijk gaat iedereen toch dood, met of zonder succes, dat is de enige zekerheid en misschien wel een troost. Arme mensen zonder succes zijn dan niet doder dan anderen, die wel geslaagd zijn in het leven. En los daarvan: je bent op een dieper niveau alleen geslaagd als je het zelf zo ervaart, maar daarover later meer.

Essentieel bij het streven naar succes is inderdaad dat beroemde doorzettingsvermogen, het oude gezegde volgend: ‘Elke dag een draadje maar, maakt een hemdsmouw in het jaar.’ Laten we als voorbeeld nemen dat iemand een roman zou willen schrijven, vooruitlopend op het laatste verhaal in het laatste hoofdstuk van dit boekje over de valkuilen van succes. Er zijn er velen die een echt boek geschreven zouden willen hebben, omdat het een symbool is van onsterfelijkheid. Wie schrijft, die blijft. Wie dat ooit verzonnen heeft, weet geen mens, zeker is dat tallozen er het slachtoffer van zijn geworden. Een heuse roman schrijven is veel werk, erg veel werk zelfs. Een boekje zoals dit is niet meer dan 20.000 woorden, maar wie een lijvige roman wenst te produceren mag rustig gaan denken aan vier keer zoveel. 80.000 woorden dus. Dat lijkt al snel bijna een niet te beklimmen berg en dat is het ook. Want het gaat niet alleen om het opschrijven van de woorden, die, hoe mooi ze ook kunnen zijn, toch echt ten dienste staan van het verhaal dat verteld wordt. Het is verstandig dat eerst zorgvuldig uit te zetten. Wie het namelijk tijdens het schrijven laat ontstaan, wat nogal eens gebeurt, zal zich vaak genoodzaakt zien het hele boek na voltooiing in zijn geheel minstens één keer te herschrijven. Zelfs nu, nu we computers hebben en niet meer met een potlood en een gum of een typmachine en carbonpapier hoeven te werken, is dat een heidense klus. Welke beginnende schrijver houdt dat eindeloze proces vol, terwijl hij of zij niet weet of het wel goed genoeg is wat hij of zij maakt en beseft dat de kans zelfs klein is dat het ooit uitgegeven zal worden? Wie een boek begint te schrijven en merkt hoeveel werk het is een enkele behoorlijke alinea te produceren, zakt de moed al snel in de schoenen. Er zijn daarom meer mensen die een boek geschreven zouden willen hebben dan mensen die een boek willen schrijven.

Toch is het wel te doen, zoals het genoemde gezegde zegt. Elke dag een klein stukje doet wonderen, maar dan moet het ook wel zo ongeveer elke dag zijn. Zo nu en dan een hele nacht doorhalen en doorrammen met anderhalve fles rode wijn als gezelschap, levert zelden iets op wat de moeite waard genoemd mag worden. Reinheid, rust en vooral regelmaat zijn betere secondanten. Elke dag een vast aantal woorden is bijvoorbeeld een goed systeem. Zeker als dat een overzichtelijke hoeveelheid is. Harry Mulisch zei niet meer dan 250 woorden per dag te schrijven en zou dan 320 dagen doen over die 80.000, ervan uitgaande dat hij zijn verhaal van tevoren al helemaal schematisch zou hebben uitgezet, op papier of in zijn hoofd. Een jaar kost zo’n eerste versie dan dus, als je echt elke dag werkt en produceert. En dan heb je misschien nog drie maanden nodig voor het herschrijven, voor versie twee. Is het dan klaar? Dat zou kunnen, het kan ook dat je er nog een keertje doorheen moet. En mocht je dan vervolgens een uitgever kunnen vinden, stel je voor, dan komt die aanzetten met een redacteur die gaat voorstellen de constructie helemaal om te gooien en het geheel nog maar eens drastisch te herzien. Wie durft die lange weg te gaan?

Eerst maar eens beginnen. Ook de verste reis begint met de eerste stap. Wie is in staat de discipline op te brengen een jaar te werken aan een droom en geen dag over te slaan? 250 woorden is zoiets als een halve pagina en dat is niet veel. Is goed te doen. Trek in de ochtend een dik uur uit voor de eerste versie van die 250 woorden en herzie die aan het einde van de middag in een half uurtje. Anderhalf uur per dag dus, gedurende vijftien maanden. Vijftien maanden en dan heb je jouw roman. In de basis.

George Simenon beweerde 6.000 woorden per dag te kunnen produceren en zou het dus in twee weken hebben gekund, maar dat was George Simenon.

Zo is het met alles natuurlijk: elke sporter, artiest en ondernemer weet dat je eerst maar eens moet beginnen met 10.000 uur keihard – met weinig resultaat en geen bevestiging – werken aan wat je wilt bereiken. Dat zijn 250 werkweken, grofweg vijf jaar. Wie 80 uur per week werkt, kan het misschien in de helft van de tijd. Kortom: succes komt bijna nooit vanzelf en heeft over het algemeen een voortraject van keihard en eindeloos buffelen, maar haalbaar is het wel. Kijk om je heen, er zijn er genoeg die het gelukt is.

Hier een flink aantal quotes van winnaars over succes, al dan niet aan iemand toegeschreven. Vaak zeggen ze zo ongeveer hetzelfde.

‘Succes is niet de sleutel tot geluk. Geluk is de sleutel tot succes. Als je doet wat je leuk vindt, zul je succesvol zijn.’

Albert Schweitzer

‘Het enige wat tussen jou en je succes staat, is de bereidheid om te falen.’

Anoniem

‘Succes is het resultaat van voorbereiding, hard werken en leren van mislukkingen.’

Colin Powell

‘Het beste moment voor het planten van een boom is twintig jaar geleden, het op een na beste moment is nu.’

Anoniem

‘De weg naar succes is altijd in aanbouw.’

Lily Tomlin

‘De enige manier om geweldig werk te doen, is door te houden van wat je doet.’

Steve Jobs

‘Succes is geen bestemming, maar een reis.’

Zig Ziglar

‘Je kunt niet falen als je nooit opgeeft.’

Anoniem

‘Het geheim van succes is om te beginnen.’

Mark Twain

‘Succes is de som van kleine inspanningen die dag in, dag uit worden herhaald.’

Robert Collier

‘Succes is niet het resultaat van wat je doet, maar van wie je bent.’

Anoniem

‘Het grootste risico is geen risico nemen. In een wereld die snel verandert, is de enige strategie die gegarandeerd faalt, het niet nemen van risico’s.’

Mark Zuckerberg

‘Het succes van een project hangt af van de voorbereiding.’

Anoniem

‘Succes is niet de afwezigheid van falen, maar de vastberadenheid om door te gaan.’

Aisha Tyler

De sleutel tot succes is om te focussen op doelen, niet op obstakels.’

Anoniem

De enige beperking van onze realisatie van morgen zal onze twijfel van vandaag zijn.’

Franklin D. Roosevelt

‘Geloof in jezelf en in wat je kunt bereiken. Succes begint met zelfvertrouwen.’

Anoniem

‘Werken aan je dromen is de enige manier om ze te verwezenlijken.’

Anoniem

‘Het begint allemaal met de beslissing om het te proberen.’

Anoniem

‘Succes is de kunst van het falen zonder de moed te verliezen.’

Winston Churchill

‘Je kunt niet de oceaan oversteken door alleen maar te staan en naar het water te staren.’

Rabindranath Tagore

‘Het is nooit te laat om te worden wat je had willen zijn.’

Anoniem

‘De grootste overwinning is die op jezelf.’

Anoniem

‘Dromen zijn niet wat je in je slaap ziet, dromen zijn dingen die je niet laten slapen.’

Anoniem

‘Succes is een reis, geen bestemming.’

Arthur Ashe

Nogmaals, dit zijn de woorden van de winnaars, de gelukten. Naar hen wordt geluisterd, wat zij zeggen wordt opgetekend. Vragen we aan de talloze verliezers wat zij denken dat de sleutel tot succes is, krijgen we waarschijnlijk heel andere teksten. Ook zij zeggen misschien vaak hetzelfde. Bijvoorbeeld:

‘Voor succes moet je geluk hebben.’

Anoniem

‘Als je geen handige en gladde marketingjongen bent, kun je het sowieso vergeten.’

Anoniem

‘Succes is voor anderen.’

Anoniem

Tot slot van dit hoofdstuk drie korte verhalen over het bereiken van succes, in welke vorm dan ook, met peren, kikkers of muziek:

Op een dag vond er een interessante wedstrijd plaats. De uitdaging was simpel: wie had de kikker die de hoogste sprong kon maken? Verschillende soorten kikkers werden uitgezocht om deel te nemen en het publiek was dolenthousiast. Wat een grappige wedstrijd was dat. Op de dag zelf waren er veel deelnemers die hun kikkers met allemaal trucjes zo hoog mogelijk lieten springen, maar er was er eentje die eruit sprong, letterlijk en figuurlijk. Het was een klein groen kikkertje met zwarte vlekjes en een levendige uitstraling, dat elke keer net een beetje hoger sprong dan de anderen. Het publiek juichte en moedigde de kikkers aan, maar niemand begreep waarom deze kleine zulke geweldig hoge sprongen kon maken. Na verloop van tijd ontdekten de toeschouwers bij toeval dat deze kleine kikker misschien wel doof was, omdat hij niet reageerde op het lawaai van de meeuwen, zoals de andere kikkers. Hij kon het lawaai van het publiek dus ook niet horen, wat misschien wel betekende, zo bedachten een paar slimmerds, dat hij niet werd afgeleid door de druk om te presteren. Zijn succes kwam dan voort uit de afwezigheid van externe druk en verwachtingen. Later werd met allerlei proeven inderdaad vastgesteld dat de steeds winnende kleine kikker doof was.

Deze anekdote kan dienen als een krachtige metafoor voor een voorwaarde voor het behalen van succes: soms is het belangrijk om jezelf te bevrijden van de verwachtingen van anderen en je eigen pad te volgen. De les is dat succes niet altijd komt door te luisteren naar wat anderen van je verwachten, maar door trouw te blijven aan jezelf en je eigen unieke kwaliteiten te omarmen.

Er was eens een boer die bekendstond om zijn heerlijke appels. Jaar na jaar oogstte hij de grootste en sappigste appels die ooit in de streek te koop waren geweest en had daar veel succes mee. Op een dag besloot hij echter toch dat hij eens iets nieuws wilde proberen: peren. Hij was ervan overtuigd dat hij net zulke geweldige peren kon laten groeien als appels. Met veel enthousiasme plantte de boer zijn perenbomen, maar na enige jaren bleek dat die toch niet zo goed groeiden als hij gehoopt en gedacht had. De bomen waren zwak en de peren die ze produceerden waren klein, hard en hadden maar weinig smaak. Teleurgesteld besloot de boer om terug te keren naar zijn oude liefde: de appels. Hij trok de perenbomen uit de grond en plantte daar opnieuw appelbomen. Toen hij weer bezig ging met zijn appels, ontdekte hij dat hij toch wel veel had geleerd van zijn experiment met de peren. Hij had nieuwe technieken en kennis opgedaan die hij nu kon toepassen op zijn appelboomgaarden. In smaak, kwaliteit en grootte bleken zijn nieuwe appels een flinke stap vooruit te maken en hij had er dat jaar ook nog eens veel meer dan vroeger. Het perenjaar was niet voor niets geweest. Deze anekdote laat zien dat mislukkingen en experimenten, ook als ze niet het gewenste resultaat opleveren, waardevolle lessen kunnen bieden. Soms is het verkennen van nieuwe wegen, zelfs als ze niet succesvol zijn, precies wat je nodig hebt om te groeien en je huidige vaardigheden te verbeteren.

In een klein dorpje woonde eens een muzikant die droomde van grote roem. Hij had zijn hele jeugd geoefend op zijn gitaar, had eigen muziek gecomponeerd en was ervan overtuigd dat hij ooit een grote ster zou worden. Op een dag hoorde hij over een prestigieuze muziekwedstrijd in een dorp verderop en hij besloot deel te nemen. Hij schreef zich in en bereidde zich goed voor. De ochtend van de wedstrijd was hij nogal nerveus, maar toen hij aan de beurt was speelde hij met hart en ziel een paar van zijn beste nummers. Na afloop van zijn optreden kreeg hij tot zijn verbazing en verbijstering maar bitter weinig applaus. De jury was ook niet onder de indruk, bleek, en hij eindigde als laatste. Intens teleurgesteld keerde hij terug naar huis en besloot om nooit meer te spelen.

Jaren later, toen hij op een dag door dat dorp wandelde waar destijds de wedstrijd was gehouden, hoorde hij plotseling uit een café muziek komen die hem heel erg bekend voorkwam. Nieuwsgierig stapte hij naar binnen en hij ontdekte dat een groep jongeren zijn nummers aan het spelen was. Zij vertelden hem dat ze destijds zijn optreden hadden gezien, dat ze zijn muziek altijd hadden bewonderd en dat zijn muziek hen had geholpen om hun eigen dromen na te jagen. De muzikant besefte op dat moment dat, hoewel hij nooit de roem had gekregen waar hij toen van droomde, zijn muziek toch een impact had gehad op anderen. Hij begon weer te spelen, nu niet voor de roem, maar voor de vreugde van het creëren en het inspireren van anderen. En hij had daar best redelijk succes mee. Soms wat meer dan anders.

Deze anekdote illustreert dat succes niet altijd wordt gemeten aan de hand van erkenning of prijzen. Soms is de echte waarde van ons werk te vinden in de invloed die we hebben op anderen, zelfs als we die invloed niet meteen zien. Het herinnert ons eraan dat onze passie en creativiteit een leven kunnen leiden dat verdergaat dan onze persoonlijke ambities.

Verder lezen?

Benieuwd naar het hele verhaal en wil je verder lezen?

KLIK DAN OP DE ONDERSTAANDE LINK

https://uitgeverijvogelvrij.nl/boek/?id=succes-is-lekker

Over Uitgeverij Vogelvrij

Uitgeverij Vogelvrij publiceert boekjes, zowel in fysieke vorm als digitaal, met de lengte en de amusementswaarde van speelfilms, die beogen net zo toegankelijk te zijn als audiovisuele producties. De boekjes hebben vaak minder tekst dan een standaardroman en kunnen voorzien zijn van plaatjes, foto’s, tekeningen of audio- of videofragmenten, die zelfs in het geval van een papieren boek met QR-codes op een smartphone of een tablet direct beluisterd en bekeken kunnen worden. Lezen en kijken of lezen en luisteren.

Uitgeverij Vogelvrij wil inspelen op een nieuwe wereld en kiest ervoor meer een contentfabriekje in het algemeen dan alleen een uitgever van boeken te zijn. Het gaat om het opbouwen van een fonds van verhalen en formats, uitgegeven als boekjes en daardoor auteursrechtelijk beschermd, die vaak in basis geschikt zijn voor een audiovisuele productie, ten behoeve van media die de behoefte hebben aan een constante stroom van content.

Informatie over de uitgeverij en/of deze titels is ook te vinden op de website www.uitgeverijvogelvrij.nl of kan per mail worden opgevraagd: info@uitgeverijvogelvrij.nl.

Let op: digitale edities zijn veel milieuvriendelijker en veel goedkoper dan papieren versies.

Op onze website kost elk e-boek maar 4 euro. En voor 25 euro heb je er zelfs 12. Het voordeel van e-boeken is dat je ze kunt lezen op een e-reader, maar ook op een smartphone, een laptop of een tablet. Nog afgezien van de enorme aanslag die papieren boeken doen op het milieu heeft digitaal lezen naast de gunstige prijs nog veel meer voordelen: je kunt lezen in het donker, je hoeft geen zware boeken mee te slepen, je kunt gemakkelijk passages of namen opzoeken en je kunt de letters groter of kleiner maken.